Statistiek voor burgers: risico, kans en grafieken

Wat is statistiek?

Statistiek helpt gegevens ordenen en interpreteren. Het maakt patronen en onzekerheid zichtbaar.

Wat is een gemiddelde?

De som gedeeld door het aantal waarden. Uitschieters kunnen het gemiddelde sterk beïnvloeden.

Wat is de mediaan?

De middelste waarde in een geordende reeks. Handig als er uitschieters zijn.

Wat is een kans?

Hoe waarschijnlijk iets is. Kans wordt vaak uitgedrukt als percentage of verhouding.

Wat is risico?

De kans op schade gecombineerd met de ernst ervan. Risico is meer dan alleen waarschijnlijkheid.

Wat is een steekproef?

Een deel van een grotere groep dat je onderzoekt. De steekproef moet representatief zijn.

Wat is representativiteit?

Een steekproef lijkt voldoende op de hele groep. Anders kunnen conclusies scheef zijn.

Wat is significantie?

Een resultaat lijkt waarschijnlijk niet door toeval ontstaan. Het zegt niet automatisch dat iets belangrijk is.

Wat is absolute verandering?

Het verschil in gewone aantallen of procentpunten. Het laat zien hoeveel iets werkelijk verschuift.

Wat is relatieve verandering?

Verandering uitgedrukt ten opzichte van het startpunt. Dat kan indrukwekkender klinken dan het is.

Waarom kunnen grafieken misleiden?

Assen, schaal en selectie sturen de indruk. Kijk altijd naar bron en context.

Wat is basisrisico?

Het risico voordat een maatregel of factor meespeelt. Zonder basisrisico mis je context.

Wat is cherry picking?

Alleen data kiezen die je punt steunen. Het geeft een vertekend beeld.

Waarom zijn percentages lastig?

Percentages verbergen soms aantallen. Vraag altijd: percentage van wat?

Waarom helpt statistiek in publieke discussies?

Je ziet beter wat groot, klein, zeker of onzeker is. Dat maakt debat minder gevoelsmatig.