14. Van abstract en nieuwsbericht naar echte claim

Wat is een abstract?

Een korte samenvatting van vraag, methode, belangrijkste resultaten en conclusie; details om kwaliteit te beoordelen ontbreken vaak.

Waarom kan een titel misleiden?

Titels kunnen stelliger, eenvoudiger of aantrekkelijker zijn dan het ontwerp en de resultaten rechtvaardigen.

Welke deelnemers deden werkelijk mee?

Controleer aantal, leeftijd, niveau, locatie, selectie en uitval voordat je een claim naar alle leerlingen vertaalt.

Waarom moet je het onderzoeksontwerp vinden?

Het ontwerp bepaalt of een studie vooral kan beschrijven, samenhang tonen of een causale claim ondersteunen.

Wat was de vergelijking?

Vraag waarmee de aanpak is vergeleken: niets, gebruikelijke praktijk, een actieve alternatieve aanpak of alleen een voormeting.

Wat was de primaire uitkomst?

De vooraf belangrijkste uitkomst waarop de hoofdclaim hoort te rusten.

Waarom vergelijk je absolute en relatieve cijfers?

Een spectaculair relatief verschil kan in absolute aantallen klein zijn.

Waarom lees je effectgrootte en interval?

Zij tonen omvang en onzekerheid beter dan alleen woorden als significant of succesvol.

Wanneer is causale taal verdacht?

Als observationeel onderzoek woorden gebruikt als veroorzaakt, leidt tot of werkt zonder sterke causale onderbouwing.

Waarom zijn subgroepclaims riskant?

Ze kunnen achteraf uit veel vergelijkingen zijn gekozen en op weinig deelnemers rusten.

Wat is een surrogaatuitkomst?

Een indirecte maat die de gewenste echte uitkomst moet voorspellen, zoals klikgedrag in plaats van duurzaam leren.

Wat is spin?

Resultaten gunstiger of stelliger presenteren dan de gegevens rechtvaardigen.

Hoe kan een persbericht spin versterken?

Nuance, onzekerheid en beperkingen verdwijnen om een duidelijke en nieuwswaardige boodschap te maken.

Waarom controleer je belangen?

Auteurs, instellingen of financiers kunnen baat hebben bij aandacht, verkoop, beleid of een gunstige conclusie.

Wat is een preprint?

Een openbaar manuscript dat meestal nog niet de formele peerreview van een tijdschrift heeft doorlopen.

Garandeert peerreview dat een studie klopt?

Nee. Peerreview kan verbeteren en fouten vinden, maar is geen keurmerk voor waarheid of toepasbaarheid.

Welke informatie ontbreekt vaak in een abstract?

Details over toewijzing, meting, uitval, analysekeuzes, neveneffecten, beperkingen en protocol.

Waarom is één nieuwswaardige studie zelden beslissend?

Een opvallend resultaat kan toevallig, contextgebonden of niet repliceerbaar zijn; de bredere bewijsbasis telt.

Hoe spoor je de oorspronkelijke bron op?

Zoek auteurs, titel, tijdschrift, DOI of rapportlink en controleer of het nieuws de echte studie correct weergeeft.

Welke nieuwscheck gebruik je?

Vind bron, vraag, ontwerp, deelnemers, vergelijking, uitkomst, effect en interval; controleer causaliteit, beperkingen, belangen en eerdere studies.