06 · Gedicht, verhaal of toneel?

Wat zijn poëzie, proza en drama?

Drie tekstvormen in literatuur: bijvoorbeeld gedichten, doorlopende verhaalteksten en teksten om te spelen.

Waaraan herken je poëzie vaak?

Aan bewust gekozen versregels, klank, ritme, beelden of witruimte. Een gedicht hoeft niet te rijmen.

Wat is een versregel?

Een regel in een gedicht waarvan de dichter het einde bewust kan kiezen. Een zin kan over meerdere versregels lopen.

Wat is een strofe?

Een groep versregels in een gedicht, vaak met witruimte ervoor of erna. Een strofe lijkt zo op een klein tekstblok.

Waaraan herken je proza vaak?

Aan doorlopende zinnen en alinea’s. Een roman of kort verhaal is meestal proza; niet ieder prozastuk is een verhaal.

Wat is een alinea?

Een groep zinnen die bij elkaar horen. Een nieuwe alinea begint meestal op een nieuwe regel, soms met een witregel.

Waaraan herken je een dramatekst vaak?

Aan rollen, gesproken tekst en aanwijzingen voor het spelen. De tekst is bedoeld om uit te voeren.

‘NOOR: Waar is mijn tas? (Ze kijkt onder de tafel.)’ Welke tekstvorm herken je?

Drama: een rolnaam, gesproken woorden en een aanwijzing voor wat Noor doet. Dat samen ondersteunt de keuze.

‘Noor zocht haar tas. Onder de tafel lag alleen een sok.’ Welke tekstvorm past hier?

Proza: doorlopende zinnen vertellen wat Noor doet en ziet. Er staan hier geen rollen of speelopdrachten.

‘De maan / legt zilver / op de sloot.’ Welke tekstvorm past bij deze regels?

Poëzie: de woorden zijn als versregels verdeeld en roepen een beeld op. De schuine strepen geven hier de regeleinden aan.

Is ieder rijmend stukje een gedicht?

Nee. Ook een lied, reclame of toneeltekst kan rijmen. Kijk naar meerdere kenmerken en waarvoor de tekst bedoeld is.

Is een tekst met een gesprek altijd drama?

Nee. In proza praten personages ook. Kijk of een verteller het gesprek vertelt of dat de tekst als rollen is uitgewerkt.

Bepaalt een afbeelding of een tekst poëzie, proza of drama is?

Nee. Bij alle drie kunnen afbeeldingen staan. Gebruik ook de opbouw, het taalgebruik en de bedoeling van de tekst.

Kunnen tekstvormen in één boek door elkaar voorkomen?

Ja. Een prozaverhaal kan bijvoorbeeld een gedicht of een toneelscène bevatten. Bekijk steeds het stukje dat je onderzoekt.

Hoe onderbouw je welke tekstvorm je leest?

Noem poëzie, proza of drama en wijs minstens twee passende kenmerken aan, zoals versregels, alinea’s, rollen of ritme.