Sociaal leren: leren door observeren, modelleren en zelfvertrouwen

Sociaal leren betekent dat mensen leren door anderen te observeren. Ze kijken naar gedrag, gevolgen en voorbeelden in hun omgeving.

Albert Bandura is een belangrijke psycholoog achter de sociaal-cognitieve leertheorie. Hij liet zien dat mensen veel leren door observatie.

Observationeel leren is leren door te kijken naar wat anderen doen en welke gevolgen hun gedrag heeft.

Modelleren betekent dat iemand gewenst gedrag voordoet. Leerlingen kunnen dat gedrag daarna nadoen, oefenen en eigen maken.

Volgens Bandura zijn aandacht, onthouden, uitvoeren en motivatie belangrijk. Een leerling moet gedrag zien, bewaren, kunnen doen en willen doen.

Leerlingen leren alleen van een voorbeeld als ze er aandacht aan besteden. Een duidelijk, aantrekkelijk of belangrijk model trekt meer aandacht.

Onthouden betekent dat een leerling het voorbeeld mentaal bewaart. Dat kan via woorden, beelden, stappen of ezelsbruggetjes.

Kijken is niet genoeg. Een leerling heeft vaardigheden, oefening en begeleiding nodig om het voorbeeldgedrag zelf goed uit te voeren.

Motivatie bepaalt of een leerling het geobserveerde gedrag echt wil overnemen. Gezien succes of waardering kan die motivatie versterken.

Plaatsvervangende bekrachtiging betekent dat je leert van de beloning of waardering die iemand anders krijgt voor bepaald gedrag.

Plaatsvervangende straf betekent dat je gedrag minder snel overneemt omdat je ziet dat iemand anders er een negatief gevolg door krijgt.

Zelfeffectiviteit is het vertrouwen dat je een taak kunt uitvoeren. Leerlingen met meer vertrouwen durven vaker te proberen en vol te houden.

Rolmodellen laten zien welk gedrag mogelijk, passend of waardevol is. Leerlingen spiegelen zich vaak aan mensen die ze respecteren.

Een leraar kan hardop denkstappen voordoen, een aanpak demonstreren of laten zien hoe je feedback verwerkt.

Hardop voordoen maakt onzichtbare denkstappen zichtbaar. Leerlingen zien niet alleen het antwoord, maar ook de aanpak erachter.

Je ziet het terug in voordoen, samenwerken, peer feedback, rolmodellen, klassengesprekken en leerlingen laten uitleggen hoe ze iets aanpakken.

Feedback helpt leerlingen hun uitvoering te vergelijken met het voorbeeld. Zo kunnen ze hun gedrag of strategie bijstellen.

Leerlingen hoeven niet alles zelf te ontdekken. Ze kunnen snel leren van voorbeelden, succeservaringen en aanpakken van anderen.

Leerlingen kunnen ook minder gewenst gedrag overnemen. Daarom zijn duidelijke normen, goede voorbeelden en begeleiding belangrijk.

Leerlingen leren veel door te kijken. Wat je voordoet, waardeert en zichtbaar maakt, kan sterk bepalen welk gedrag zij overnemen.