Herken overdrijving, spin en ontbrekende informatie in samenvattingen, persberichten en onderwijsnieuws.
Een korte samenvatting van vraag, methode, belangrijkste resultaten en conclusie; details om kwaliteit te beoordelen ontbreken vaak.
Titels kunnen stelliger, eenvoudiger of aantrekkelijker zijn dan het ontwerp en de resultaten rechtvaardigen.
Controleer aantal, leeftijd, niveau, locatie, selectie en uitval voordat je een claim naar alle leerlingen vertaalt.
Het ontwerp bepaalt of een studie vooral kan beschrijven, samenhang tonen of een causale claim ondersteunen.
Vraag waarmee de aanpak is vergeleken: niets, gebruikelijke praktijk, een actieve alternatieve aanpak of alleen een voormeting.
De vooraf belangrijkste uitkomst waarop de hoofdclaim hoort te rusten.
Een spectaculair relatief verschil kan in absolute aantallen klein zijn.
Zij tonen omvang en onzekerheid beter dan alleen woorden als significant of succesvol.
Als observationeel onderzoek woorden gebruikt als veroorzaakt, leidt tot of werkt zonder sterke causale onderbouwing.
Ze kunnen achteraf uit veel vergelijkingen zijn gekozen en op weinig deelnemers rusten.
Een indirecte maat die de gewenste echte uitkomst moet voorspellen, zoals klikgedrag in plaats van duurzaam leren.
Resultaten gunstiger of stelliger presenteren dan de gegevens rechtvaardigen.
Nuance, onzekerheid en beperkingen verdwijnen om een duidelijke en nieuwswaardige boodschap te maken.
Auteurs, instellingen of financiers kunnen baat hebben bij aandacht, verkoop, beleid of een gunstige conclusie.
Een openbaar manuscript dat meestal nog niet de formele peerreview van een tijdschrift heeft doorlopen.
Nee. Peerreview kan verbeteren en fouten vinden, maar is geen keurmerk voor waarheid of toepasbaarheid.
Details over toewijzing, meting, uitval, analysekeuzes, neveneffecten, beperkingen en protocol.
Een opvallend resultaat kan toevallig, contextgebonden of niet repliceerbaar zijn; de bredere bewijsbasis telt.
Zoek auteurs, titel, tijdschrift, DOI of rapportlink en controleer of het nieuws de echte studie correct weergeeft.
Vind bron, vraag, ontwerp, deelnemers, vergelijking, uitkomst, effect en interval; controleer causaliteit, beperkingen, belangen en eerdere studies.